| باستان شناسان خواستار جلوگيري از تخريب ارجان |
|
اعتماد گروه اجتماعي؛ تجاوز به حريم و محوطه 6500ساله شهر ارجان باعث شد باستان شناسان با صدور بيانيه يي خواهان جلوگيري از تخريب و نابودي ميراث فرهنگي طبيعي ارجان (دشت بهبهان) در يکي از مهم ترين مناطق تمدن عيلامي شوند.در نشست شهر تاريخي-اسلامي ارجان(بهبهان) محمدتقي عطايي باستان شناس از تاخير در تصويب عرصه شهر ارجان در سازمان ميراث فرهنگي خوزستان گلايه کرد و گفت؛ «گزارش و نقشه تعيين عرصه و حريم اين شهر بيش از يک سال است که معطل مانده و به تصويب نرسيده است و در اين مدت متاسفانه شرکت نفت با استقرار در منطقه خسارت هايي را به قنات ها و محوطه ارجان وارد آورده است.» به گفته وي بخش هايي از محوطه بديل امروزه با ايجاد يک پادگان نظامي تخريب شده و قسمت زيادي از محوطه بکان نيز توسط کارخانه سيمان نابود شده و بقيه اين محوطه با احداث فاز دوم کارخانه سيمان نابود مي شود.عطايي افزود؛ «اين سه محوطه بزرگ يعني محوطه بديل، محوطه بکان و شهر تاريخي- اسلامي ارجان ارتباط نزديکي با هم دارند و هر سه نيز در دوره ساساني ساخته شده اند. بنابراين تعيين عرصه هر يک از آنها بدون ديگري کاري عبث بوده و از ديدگاه علمي و کارشناسي محل اشکال است.»وي درباره عکس هاي هوايي که در دهه هاي 1330 ، 1340 و 1370 شمسي گرفته شده بود، گفت؛ اين عکس ها نشان مي دهد شهر ارجان جزء مجموعه بزرگ تري است که دربرگيرنده يک محوطه بزرگ از دوره تاريخي در دو کرانه رود مارون به نام هاي «بديل» و «بکان» است. احسان يغمايي کاوشگر ارجان و باستان شناس، از نحوه کشف تصادفي آرامگاه مهم عيلامي در نتيجه فعاليت هاي سد مارون در سال 1361 گفت؛ آرامگاه «کيدين هوتران» که در خلال سال هاي دهه 1360 جنجال بسياري در محافل عيلام شناسي، ايران شناسي و باستان شناسي جهان برانگيخت، همچنان در پرده يي از ابهام قرار دارد. يغمايي محوطه عيلامي ارجان را آخرين پرده حضور تمدن عيلامي خواند که پس از آن با روي کار آمدن هخامنشيان، سنت ها و فرهنگ عيلامي به دوره هخامنشي منتقل شد. وي افزود؛ «آرامگاه کيدين هوتران از موارد بسيار استثنايي است، چرا که در آن بقاياي پيکر يکي از حاکمان عيلامي به طور کامل کشف شده است.»سخنران بعدي «کاميار عبدي» سردبير مجله باستان شناسي و تاريخ و دانشيار کالج دارتموث با تاکيد بر اهميت فراوان دشت بهبهان و محوطه ارجان در شناخت فرهنگ و تمدن عيلامي، ايراني و اسلامي، با ارائه اسناد باستان شناسي و تاريخي، دشت بهبهان را پيوندگاه فرهنگ هاي جنوب و جنوب غربي ايران دانست. عبدي با بيان سابقه 150ساله فعاليت هاي باستان شناسي در خوزستان، رکود فعاليت هاي باستان شناسي اين منطقه را به زيان جامعه باستان شناسي ايران در سطح جهان دانست.وي گفت؛ «ضروري است با تامين بودجه کافي، فعاليت هاي راکد باستان شناسي دشت بهبهان احيا شود و ابهامات بسياري که درباره آرامگاه عيلامي کيدين هوتران، دوره عيلامي و آغاز حکومت هخامنشي وجود دارد، پاسخ گفته شود.»به گفته عبدي فرهنگ و تمدن عيلامي يکي از ناشناخته ترين تمدن هاي خاور نزديک باستان است که شناخت آن براي شناخت دوره هاي پس از خود بسيار ضروري است. پس از آن شهرام زارع باستان شناس و سرپرست بررسي دشت بهبهان، با بيان اينکه در اين بررسي 70 اثر و محوطه يافته شد و در فهرست آثار ملي به ثبت رسيد، تعداد آثار ثبت شده خوزستان را که 700 اثر است، بسيار کم دانست و خواستار توجه جدي تر مديريت ميراث فرهنگي اين استان به آثار و محوطه هاي تاريخي شد. زارع خاطرنشان کرد بررسي هاي باستان شناسي و تهيه پرونده هاي ثبتي آثار، علاوه بر بالا بردن دانش ما از گذشته، موجب مراقبت و شناسنامه دار شدن آثار مي شود. وي افزود؛ «درصد تخريب محوطه هاي دشت بهبهان در سال هاي اخير بسيار بالا رفته است. حال آنکه با توجه به غناي طبيعي و تاريخي، اين منطقه از قابليت توريستي- باستاني زيادي برخوردار است.»زارع همچنين بر لزوم سامان مند شدن هر چه سريع تر فعاليت هاي شرکت نفت و کارخانه سيمان بهبهان تاکيد کرد. مختاران از انجمن دوستداران ميراث فرهنگي خوزستان و از فرهنگيان بهبهان نيز از وضعيت نابسامان ميراث فرهنگي دشت بهبهان و ارجان انتقاد کرد. وي با نشان دادن تصاويري از تخريب هاي شرکت نفت انفجارها و لرزه نگاري هاي انجام شده را براي اين محوطه زيانبار دانست و گفت؛ پس از انفجارهاي شرکت نفت قنات هاي زيادي تخريب شد و محوطه هاي باستاني آسيب جدي ديدند. مختاران با نشان دادن تصاويري از تپه هاي دشت بهبهان گفت سازمان ميراث فرهنگي استان خوزستان بسيار ضعيف عمل کرده است. به گفته مختاران تپه هاي موشکي، دوتلون سالارآباد، دوتلون ارجان، تل قماربازان، تل شلمبوزار، تل باغي، تل کردستان و ده ها تپه ديگر توسط کشاورزان تسطيح و نابود شده و مدارک آن موجود است و در صورت نياز همه آنها را منتشر خواهد کرد.در پايان اين همايش شرکت کنندگان در بيانيه يي خواستار توجه و پيگيري سريع سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان خوزستان براي تصويب «عرصه و حريم مجموعه تاريخي- اسلامي ارجان» شدند تا از تخريب ها و آسيب هاي ناشي از فعاليت هاي «کارخانه سيمان بهبهان» و «شرکت مناطق نفت خيز جنوب» جلوگيري کنند. در اين بيانيه شرکت کنندگان خواستار توجه جدي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري کشور و همه مراکز و نهادهاي دولتي به مقوله ميراث فرهنگي و طبيعي دشت بهبهان شدند.اين همايش به کوشش «انجمن عيلام شناسي ايران»، «ديده بان يادگارهاي فرهنگي و طبيعي ايران» و «موسسه فرهنگي- پژوهشي خïجند» با حضور باستان شناسان پيشکسوت و صاحب نظران ميراث فرهنگي کشور برگزار شد. |