آبزيان فارس قربانيان خاموش خشکسالي ;

شيراز -خشکسالي اولين قربانيان خود را از آبزيان مي گيرد اما در فارس آخرين گروهي که در دايره حمايت مسئولان قرار گرفت بخش مربوط به شيلات بود که با اختصاص حداقلي اعتبارات به نظر مي رسد، اين کمکها توان گذاشتن مرهمي بر زخمهاي اين حوزه را نداشته باشد.خشکسالي در استان فارس به حدود سه سال قبل باز مي گردد آن زماني که برخي از نهادهاي دانشگاهي پروژه هاي تحقيقاتي خود را به مسئولان معرفي و اعلام کردند تا چندي ديگر استان فارس و سطح کشور با اين پديده طبيعي مواجه مي شود.از شدت تبعات و مشکلاتي که خشکسالي در حال حاضر استان فارس را فرا گرفته و کمي دقت، مي توان به اين نتيجه رسيد که اين مشکلات ناشي از بي توجهي به پيش بيني هاي خشکسالي بود که امروز عرصه هاي مختلف زيستي و غير زيستي استان فارس را در کام خود فرو برده و همچنان نيز آثار آن در بخشهاي مختلف آشکار است.شيلات يکي از اين بخشها به شمار مي رود که در استان فارس به شدت تحت تاثير اثرات خشکسالي و کمبود آب قرار گرفت اما اين حوزه آنچنان در مظلوميت قرار گرفت که به نظر مي رسد در جدول تزريق اعتبارات مقابله با خشکسالي شرايط مناسبي نداشته باشد.گفته مي شود خشکسالي پس از خشکي منابع آبي اولين بخشي را که تحت تاثير شديد خود قرار مي دهد آبزيان بوده و در اين رابطه نيز وضعيت استان فارس با توجه به آمارهاي قابل ملاحظه کاهش توليد و صيد ماهي کاملا مشخص است که اين پديده طبيعي چگونه در عمق اين عرصه پيش رفته و تزريق اعتبار بسيار ناچيز در اين بخش نيز نتوانسته براي شيلات استان فارس مرهمي باشد.مدير کل شيلات استان فارس در اين رابطه گفت: مزارع استان فارس در سال 86 داراي توليدي شش هزار و 667 تن محصول بوده در حاليکه امسال پيش بيني توليد از مزارع سه هزار و 955 تن است که اين امر کاهش 40 درصدي توليد را نشان مي دهد. بر اساس برنامه در سال جاري بايد ميزان توليد به هفت هزار و 285 تن در مزارع مي رسيد در حاليکه اين امر نيز نسبت به برنامه 7.45 درصد کاهش توليد داشته است. در سال 86 ميزان صيد يک هزار و 610 تن بوده که در سال جاري به 350 تن رسيده و بر اين اساس ميزان صيد در سال جاري نسبت به سال گذشته 78 درصد افت داشته است.مدير کل شيلات استان فارس از کاهش مساحت درياچه ها و منابع آبي در پي وقوع خشکسالي خبر داد و افزود: در سال 86 ميزان مساحت 16 هزار و 542 هکتار بوده در صورتيکه امسال اين آمار به دو هزار و 633 هکتار کاهش پيدا کرده که در اين بخش نيز کاهش 84 درصدي قابل مشاهده است.معظم با اشاره به مشکلات ديگر ناشي از خشکسالي در حوزه مزارع نيز بيان کرد: 24 مزرعه در استان به طور کامل خشک شده که از اين 24 مزرعه هشت مورد گرم آبي بوده که حدود 70 تن توليد داشته و 16 مزرعه نيز سردآبي بوده که به طور کامل خشک شده که از اين بخش نيز 240 تن توليدات به دست مي آمده است.با اين شرايط به نظر مي رسد لزوم توجه به روشهاي مختلف براي کنترل توليد و افت کمتر اين وضعيت ضروري و اجتناب ناپذير باشد تا حوزه آبزيان از حد فعلي نيز بحراني تر نشود.معظم در اين رابطه نيز گفت: با استفاده از تکنولوژي هاي روز دنيا قابليت از بين بردن کامل آثار خشکسالي وجود دارد که از آن جمله مي توان به استفاده از دستگاه اکسيژن ساز و هوا ساز، تغيير شکل توليد به روش لايحه اي و... اشاره کرد.بر اين اساس از منابع آبي مهم استان فارس که آب شيرين بوده و در آنها فعاليت صيد و صيادي انجام مي شود مي توان به درياچه پريشان، تالاب ارژن، درياچه کافتر و درياچه پشت سد درودزن نام برد.گونه هاي ماهي موجود در درياچه پريشان شامل ماهي کپور معمولي، ماهي فيتوفاگ ماهي آمور، ماهي بومي پريشاني از خانواده کپور، ماهيان بومي با نام محلي سرخه، ماهي کاراس، يک ماهي ازخانواده کفال ماهيان به نام محلي زبرک بوده و تعداد صيادان فعال بر روي درياچه حدود 200 بوده است.تالاب ارژن نيز در فاصله 60 کيلومتري شيراز واقع شده است. وسعت تالاب در سالهاي پر آبي حدود يک هزار هکتار بوده ضمن اينکه اين تالاب يک منبع آبي فصلي است و به طور معمول از اوايل پاييز شروع به خشک شدن مي کند، علت خشک شدن تالاب وجود حفره يا گودالي در يک قسمت تالاب بوده که آب از آن قسمت فروکش مي کند.ماهيان موجود در تالاب مذکور از گونه هاي مختلف کپور ماهيان و سياه ماهي بوده و تعداد صيادان فعال حدود 60 نفر است.درياچه کافتر نيز در 50 کيلومتري شهرستان اقليد و 300 کيلومتري شيراز واقع شده، مساحت اين درياچه درسالهاي پر آبي حدود هفت هزار هکتار گزارش شده است. تا قبل از خشکسالي سالانه حدود يک هزار تن ماهي کپور از درياچه صيد مي شد و تا حدود دو سال پيش نيز صيد ماهي در اين درياچه به 700 تا 800 تن در سال نيز رسيد ضمن اينکه تعداد صيادان درياچه بيش از 300 نفر ارزيابي مي شود.درياچه پشت سد درودزن در فاصله 100 کيلومتري شيراز و 45 کيلومتري شهرستان مرودشت قرار دارد، مساحت درياچه حداکثر پنج هزار هکتار گزارش شده ضمن اينکه تعداد صيادان نيز حدود 120 نفر است.اين آمار نشان مي دهد که بخش مهمي از صيد ماهي از منابع آبي استان فارس از اين چند منبع صورت مي گرفته اما خشکسالي شرايطي پيش آورده که اين درياچه ها هم اکنون با خشکي مطلق رو به رو هستند يا با بحران خشکي دست و پنجه نرم مي کنند.درياچه کافتر به طور کامل خشک شده و بيکاري گسترده صيادان را در پي داشته است، درياچه پريشان که تا چندي پيش 80 درصد خشکي داشته امروز به رغم بارندگي هاي به نسبت مناسب هنوز به طور کامل از بحران نجات نيافته و اين چنين است که با کمي محاسبه مي توان شمار افراد بيکار شده در بخش صيادي استان که تا پيش از خشکسالي در اين بخش مشغول به فعاليت بوده اند را تعيين کرد.با اين تفاسير بايد در نظر داشت که خشکسالي فقط در توليد و صيد ماهي تاثير نگذاشته بلکه اثرات قابل توجهي را در بخشهاي زيستي و حياتي آبزيان و ماهي هاي استان نيز در بر داشته که مسئولان استان فارس در تمام بخشها بايد اين امر را لحاظ کنند.اعتباري که براي خشکسالي در حوزه شيلات استان فارس اختصاص يافته نمي تواند جوابگوي مشکلات اين حوزه باشد از اين رو نه تنها در اين راستا بايد تدابير لازم انديشيده شود بلکه بايد در حوزه منابع آبي و احياي آبزياني که در اين منابع مي زيسته اند و اکنون وجود ندارند نيز چاره جويي اساسي شود